Orthodox Albanians in Macedonia

[rex362]

that website/blog is kind of fishy like ....something strange about it

[PrijesDardanian]

Ne statistikat e vitit 2004 permenden qe jane 5% katolik shqiptar ne Maqedoni kurse ortodoks asnje. Dhe eshte fakt qe ka pasur shqiptar ortodoks ne rajonin e Ohrit dhe Manastirit...jane permendur kronologji te ndryshme nga udhetar si Edith Durham, Branfold (dicka te tille e kishte emrin), e disa tjere.

[logjiktek]

There's one village that I know of that still have Albanian Orthodox it's called Reka. Small village though. From the research that I've done on the issue, I believe there was a considerable amount of Albanians in Mavrovo. Even looking at their traditions (ie their weddings) you would notice they are awfully similar to those of Albanians. Same traditional pants and the weddings are almost identical to the ones we have. I believe the FYROMians refer to them as "Shkreti" which is an Albanian word and even an Albanian city. My father told me there are many older ppl that still speak Albanian but the younger generation has surely assimilated. Whether it was because they felt closer to the FYROMians because of a common religion or the Muslim Albanian community distancing themselves from them, I'm not sure. Most likely a combination of the two. Many of the younger ppl live in Shkup as well. I c

In addition, I believe I read a census somewhere that claimed there were around 10,000 Albanian Orthodox around the 1900 or so. If we were to assume that figure to be correct, that number today would surely be around what, 50-80k?

It's an interesting subject nonetheless. I just wish there was more information on it!

Migjeni came from that area of Reka I believe...

[PARIS DIO_MYSUS!]

Aug 18, 2010 12:58:21 GMT -5 shejtani said:

Dikur në Maqedoni numri i shqiptarëve ortodoks
ishte shumë i madh.
Pjesa më e madhe e ortodoksëve shqiptar
jetonin në rajonin e Rekës.
Ishin të njohur si gurë-gdhendësit më të mirë
në gjithë Ballkanin.

5*

It's an interesting subject nonetheless. I just wish there was more information on it!

Its worthless, if still interesting. One cannot expect these people to reassimilate since the education rubric is in Macedonian. There is little hope in getting them back.

And even so, most Albanians from Macedonia that I have run across are very hostile to Orthodoxy in almost every way. It makes sense since those churches and symbols are associated with the brutal repression of the early kingdom and then later 80s periods. Even I have trouble accepting the idea of Orthodoxy as a factor in the Albanian population and I am probably more surrounded by it than any Tetovar, Gostivar, Monastirli, Kumanovar, Shkupjan, etc. etc. Its been one of the most repressive and damaging faiths towards the Alb people and this is an indisputable fact. Its a faith that every non-Orthodox in this forum may show tolerance to, but deep inside all of our hearts we know very well that its just tolerance and not acceptance... that in the end we would like to see it changed to something else. Its why Konica promoted Protestant clergy to go to Korca and convert the Orthodox.

Its hopeless to expect the FYROM Albs to feel any different, same with the Kosovars and many other Albs. Even Bektashis, their closest of kin region and history wise, feel a deep and subconscious sense of discomfort at it I think.

Maybe Im wrong tho, maybe its just my own personal feelings being generalized... Maybe, but I honestly cannot picture another reality.

Ironically, in an online convo I have had with an Arberesh Sicilian Italian he told me that in the recent years revival of the "Arberesh culture" there has similarly been a return to this very faith. That the Albanian-Arberesh language revival was heavily liturgical and marked a renunciation of the Italianization that pro and preceded the Catholic "subjection".

If the Arberesh model were to be brought into these areas, perhaps it might bring the Albs back.... but that would assume that the Ilirida Albs want them... Im not sure they do.

[shejtani]

" The region of Gorna Reka covers the territory of the upper flow of Radika River, from its spring to its connection with Ribnička River. Villages of Brodec, Krakornica, Bogdevo, Vrben, Trnica, Volkovija, Tanuše, Nistrovo, and Bibanj belong to this part of Reka. Today, almost all of these villages are abandoned. In the past, this part of the region was mostly populated by Orthodox Macedonians who's mother tongue was Albanian.
Lower Reka covers the area from the Ribnička River mouth to the Radika River to the locality Boškov Bridge, that is – the mouth of the Mala River in Radika. Today, most of the living and developed villages are located here: Žirovnica, Vrbjani, Rostuše, Bituše, Janče, Trebište, Velebrdo, Skudrinje, Prisojnica, and Viduše.
The Malareka region covers the territory of the flows of Mala River, Tresonečka and Garska Rivers, as well as a part from the Stogovo Mountain. Villages of Gari, Tresonče, Lazaropole, Selce, Rosoki, Osoj, and Mogorče are located here.
Big Reka region is located at the mouth of Mala River in Radika River, to the locality of Gorenički Bridge.
The population in Dolna, Mala and Golema Reka is Macedonian (Mijaks) with Orthodox or Muslim religion. In Gorna Reka (now almost abandoned) Rekanci live, who speak Albanian and belong to Orthodox religion. They are also called Škreti."

www.reka.org.mk/about.asp?lang=eng

"In the village of Bibaj in Upper Reka (Macedonia), Saint Mary in the Winter, Albanian Shën Mëria e Dimrit, was celebrated by Orthodox Albanians on December 4. The Orthodox Albanians in Albania itself mark this feast, also known as the Feast of the Presentation of the Virgin into the Temple, on November 21 in accordance with the Gregorian calendar. It was tradition on that day for candles to be lit and bread to be baked, blessed by a priest and then eaten.

Also in Upper Reka, in the village of Senca (Sence), there was a feast of Little Saint Mary, Albanian Shën Mëria e Vogël -- Romanian Sfânta Maria Mica, Aromanian Stamarie N'ica -- which commemorates the birth of the Virgin Mary and is observed on September 21 according to the eastern calendar and now more commonly on September 8 according to the western Gregorian calendar. This day is also known as Bee Day, Albanian Dita e bletëve, being the time of year for buying and selling beehives. The Gruda tribe and the town of Shkodra celebrated this feast of the Virgin Mary on September 8, whereas the inhabitants of Vukël and Nikç MM honored the Virgin on May 24."

www.olemiss.edu/depts/modern_languages/BalkArticle2.htm

"In its violent actions aimed at the 'ethnic unification' of the state, the Belgrade Government also does its utmost to eliminate differences in clothing that give an indication of nationality in this part of the kingdom. In some places, such as Reka, where Orthodox Albanians live together with Slavs of the same religion and with Moslem Albanians, the differences are limited to various types of headgear. The Albanians wear the kësula whereas the Serbs wear the cajkac. To do away with this shocking distinction, Mr Sokolovic, the subprefect, issued an order to all police stations in his region last May forbidding Albanian peasants from wearing the kësula. They are now forced to don the Serb cap. The police were only waiting for a pretext to tear up the Albanian caps."

"There can be no question of the free use of the Albanian language in the teaching of religion either. Orthodox Albanians from the Reka region, where they are in the majority, have been banned from using their language in church. "

www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1930.html

The Albanian language is the main marker of the Albanian nation: an Albanian remains Albanian for as long as he/she speaks the Albanian language; if he/she loses his/her Albanian due to the exclusive use of the Macedonian language, he/she becomes "assimilated", as the Albanians say, mentioning as an example the case of the Christian Orthodox Albanian population living in the central part of western Macedonia. Today, most Orthodox Albanians have become Macedonians to gain material advantages, both in Yugoslavia and in Macedonia, and the younger generations speak only Macedonian and call themselves Macedonians, whereas their grandparents’ generation spoke only Albanian.

www.cemes.org/current/ethpub/ethnobar/wp3/wp3-a.htm


It seems that Migjeni was from this little community.

[logjiktek]

Aug 21, 2010 4:16:44 GMT -5 @todhrimencuri said:

It's an interesting subject nonetheless. I just wish there was more information on it!

Its worthless, if still interesting. One cannot expect these people to reassimilate since the education rubric is in Macedonian. There is little hope in getting them back.

And even so, most Albanians from Macedonia that I have run across are very hostile to Orthodoxy in almost every way. It makes sense since those churches and symbols are associated with the brutal repression of the early kingdom and then later 80s periods. Even I have trouble accepting the idea of Orthodoxy as a factor in the Albanian population and I am probably more surrounded by it than any Tetovar, Gostivar, Monastirli, Kumanovar, Shkupjan, etc. etc. Its been one of the most repressive and damaging faiths towards the Alb people and this is an indisputable fact. Its a faith that every non-Orthodox in this forum may show tolerance to, but deep inside all of our hearts we know very well that its just tolerance and not acceptance... that in the end we would like to see it changed to something else. Its why Konica promoted Protestant clergy to go to Korca and convert the Orthodox.

Its hopeless to expect the FYROM Albs to feel any different, same with the Kosovars and many other Albs. Even Bektashis, their closest of kin region and history wise, feel a deep and subconscious sense of discomfort at it I think.

Maybe Im wrong tho, maybe its just my own personal feelings being generalized... Maybe, but I honestly cannot picture another reality.

Ironically, in an online convo I have had with an Arberesh Sicilian Italian he told me that in the recent years revival of the "Arberesh culture" there has similarly been a return to this very faith. That the Albanian-Arberesh language revival was heavily liturgical and marked a renunciation of the Italianization that pro and preceded the Catholic "subjection".

If the Arberesh model were to be brought into these areas, perhaps it might bring the Albs back.... but that would assume that the Ilirida Albs want them... Im not sure they do.

Fair enough. There is a strong distaste for Orthodoxy amongs tthe Albanian muslims in Macedonia. I've even heard older ppl say ignorant things like "oh Albanians that wear a cross are Serb" or things to that effect. The older mentality has equated Orthodoxy with Slavic nationality. But I think in today's day and age things can be different. I don't think the younger generation has the same mentality. I won't say they would open Albanian Orthodox with open arms, but I think they're educated enough to not make stupid remarks like "oh that guy is an Orthodox, he must be a Slav."

But the issue rests on both sides. However Albanian Muslims in Macedonia have to open the dialogue and try to bridge the gap between with the small Orthodox Community. Not only would it be a good PR move to show the world hey the Albanians in Macedonia aren't religious fanatics (which some may believe) but it will only strengthen our numbers. I wished politicians would ask for more Christian Albanian heroes statues to be built (other than Skenderbeu) or ask for an Albanian Church (instead of the 100's of mosques we have.) I just wished they would address them over the media. I guess such a move could lose some support with more religious Albanian muslims as well.

I'm not exactly sure what needs to be done, and it may be a lost cause like you mentioned, but all I know is what we're doing right now isn't the right track.

[rex362]

very good postings there .....


I know of a village in Manastir district where Orthodox slavs and Muslim albs live.


when the stuff was going down in Macedonia and Manastir had
some problems during the last uprising ....

these Orthodox villagers put the word out to these hooligan hoodlums
from Manastiri that they are not welcomed in their villages (they use to frequent the few cafe's )..they wanted to come in and intimidate some
of the Albanians ...when a few dozen tried to enter in cars and motorcycles the village slavs were on the road turnoff for that village with hunting rifles and were driven away by them .....

...turns out that most of the older slavs from that village are somehow 4th 5th cousins with the oldest Albanian families ....


you take my village most of the oldest slavs families speak better Albanian then us ... and as a matter of fact most of the others speak it also but dont bother or hide it and then certain albanian families and slavic families are super deep vlams (blood brothers)

but then again us albanians and slavs get along ok in general or at least till instigation is used in the news

[rex362]

But the issue rests on both sides. However Albanian Muslims in Macedonia have to open the dialogue and try to bridge the gap between with the small Orthodox Community. Not only would it be a good PR move to show the world hey the Albanians in Macedonia aren't religious fanatics (which some may believe) but it will only strengthen our numbers. I wished politicians would ask for more Christian Albanian heroes statues to be built (other than Skenderbeu) or ask for an Albanian Church (instead of the 100's of mosques we have.) I just wished they would address them over the media. I guess such a move could lose some support with more religious Albanian muslims as well.

well since you mentioned media a few possibilities is some feel good/for good propaganda (yes there is good propaganda ;D) through films.sitcom shows ,comedy sketches and the press......but then again the divide does fall into the laps of many politicians and identity maker nationalists ...so it is a tough call

[rex362]

here is one from the top of my head ....

movie ........

written by Rexman Kramer Weiss

Dreamscape in corporation with Lion Gate films
filmed on location in Macedonia

Piro & Liro and their lucky walnut

Piro a slav macedonia
Liro a alb macedonian


in short & fast :

piro and liro both about 9 years old ...ditch school to go see a soccer game in the big city ....they realize they have no money so they devise a scheme to both steel / borrow 800 dinars ...400 from the xhami and 400 from the Church donation box ....

they do but are witnessed by one old lady who happens to be the towns chatter box that gossips and tells all ....she screams at them and they get frightened of being witnessed ,by her of all people ...they run for the hills to hide bcs they will be found out and panic ....and bcs they fear of being kicked out of town and never going to heaven ...

in the meantime 2 minutes later/ the old ladies time comes and just dies before she tells anyone ....maybe a walnut falls off the tree on her head and kapoot....boys don't know that gossip witness passes away.....

later in the evening towns people gather and alarm goes up these two boys are missing ....the albs gather lanterns/flashlights and do their own search the slavs the same .....they search seperatley for their own

-now in between all this you add some comedy and some priest and a imam of sorts - some hard headed albanian views -slavic hard headed views-the one gypsie family wedding going on in town -



eventually the boys get separated up in the mountain bcs of wild animals
(bears wolves) 3-4 days later and other mountain dangerous stuff occurs ....

end result/.... the slavs find Liro (alb kid) and the Albanians find Piro (slav kid) but still some comical stuff with priest and imam -maybe they get lost and nobody cares ;D) maybe both imam and priest up a tree while a bear is at the bottom ;D


the last scene is the next day ....the Slav kid sneak into the Mosque and puts the 400 dinars back in the donation box and Alb kid puts his 400 back at the church donation box .....

and oh yea plus a few extra gold Napolon gold coins in each box ..that Liro & Piro found in that cave up in the mountains ;D for interest on borrowing from God ....while albs and slavs dancing at gypsie wedding bcs they found the 2 boys while and at the same time the bride delivers twin baby boys and they name em Piro & Liro(bride was 9months pregnant)

2 days later the priest and imam strangling back from the mountains, clothes all torn up and themselves all scratched up and hungry and hanging on each other bcs of the whole ordeal ....then they set sight of a lone walnut on the ground (same walnut that kapoot the old lady) they start fighting for the lone walnut

THE END / KRAJ / FUND

a 2 1/2 hour movie ....a feel good propaganda movie

[logjiktek]

LOL, quite an imagination.

But to tell you the truth Rex, I don't give a shyt about Orthodox FYROMians. If they want to be supportive to Albs, then sure, but other than that, I don't want anything to do with them.

It's the Albanian Orthodox we need to cater our attention to.......forget the Slavic Orthodox and any Torbesh, Turk, Gypsy that sides with the Slavic Orthodox.

[rex362]

yes I understand ....but you have to get the Mac Orthodoxy body as a whole
somewhat before you can take an arm off ....or soften them up a bit and then POW !



;D


for just the Orthodox Albs ...I would need a few more glasses of wine before I come up with something for that ...tricky one

[rex362]

ok ..Plan B ...for Albanian Orthodox Project Good Medicine /Good Propaganda



written by Rexman Kramer Weiss

style of "the prince and the pauper thingy "

Dreamscape in corporation with Lion Gate films
filmed on location in Macedonia


real super short ....... not enough wine yet

Shkurti Shkurtovski

Adem Shkurti : an Albanian Mac student
Goce Shkurtovski : a supposed slavic student


Adem is a new student in Shkup runs into an albanian female student
named Fijona (love at first sight thing) the next day Fijona see's Adem at the McDonalds eating all by himself but his hair is a bit shorter ,must of gotten a haircut she thinks .....

she runs in and just sits down where Adem is eating a Big MacEdonski
she is thinking to surprise him....Fijona fastly sits across from him like she owns the joint ...she looks at Adem and she sense something is wrong ....The young man across from her is shocked and says
"Izvinite" and Fijona seems confused and asks Adem why he is pretending to be slavic with the language .....the young man is confused why this pretty girl is speaking in Albanian to him ......

basically its a different person that looks identical to Adem and his name is Goce another new student in Shkup from Prilep ...the situation is explained ..she is amazed at the resemblance and explains to Goce ,Goce himself curious ....she puts the two you men in touch eventually... and they both freak out at the resemblance



-you know more stuff in between ....Goce's father is a Police commander in another city Adems father is an Apple farmer in village - Adem gets stopped by police but he uses Goces Father name and is released and apologized too
Goce is chased/stalked all over Shkup by a crazy lady who is screaming at him ...turns out its Adems aunt visiting Adem in Shkup (in a commical way)-


well the two boys become friends and play tricks with each others friends,teachers and visit each others town .....Adem teaches Goce how to say a few Albanian Phrases (Adem already speaks mac slav of course)....they walk the same way ,their mannerism is almost identical

-But while changing roles among their opposite kinds of people they both notice the negativity of said things and made to rethink most of their ideas between slavs and albanians, including each of them being uncomfortable with said things such as politics,history and insults bcs of ignorance by each other opposite groups -
**(this is possibly where you butter up all slavs)**


eventual the boys hit the beach and they notice they have the same weird
birthmarks in the same area on their backs .....questions arise ..arguments and theories of love affairs maybe between their parents somewhere /....they start playing detective among their own parents and other close relatives ....


-I forgot to mention ...
while at the beach they both save the lives of*german tourist businessman drowning in the lake ...they both make headlines as heroes in Newspapers and on TV then even get more popular after apprehending a Greek child molester in Shkup that prayed on young kids .....ahahhahhahh ;D






eventually at the end the truth comes out they are long lost relatives and both Albanian and Goce'sfather ,mother didn't know

ends up Goce's Mother is Adems mothers 5th cousin and Adems father is Goce's fathers 6th cousin ....the genetics mingled perfect ......


or did I have to much wine ?

Fuk it I need more wine

The end / Kraj /Fund

Logjiktek.....is that better aimed at Orthodox Albanians ?

see ....but the main Mac slav body would not let something like that air on TV
again you would take an arm off their body ....and like I said the body has to be buttered first ....

we would have to make videos and give em away for free..... ;D

but we would end up being called filmakers Irredentist sent from Athens to put a spike in Slavic inner relations bcs of the Macedonian name thing ;D ;D ;D

hey ....that give me an idea for another movie

[ILIRI I MADH]

I njoh pasardhesit e familjes patriotike Qirijazi qe ishin pjesmarres ne Kongresin e Manastirit dhe sot flasin vetem maqedonisht dhe jane maqedone, u asimiluan se ishin ortodoks.

E dine se kane qene shqiptare por tani jane maqedon...its fuked up.

[shejtani]

Shpend VINCA

Ohër, 12 nëntor - Cili është bashkëpunimi ndërmjet komuniteteve fetare në Shqipëri, Kisha Ortodokse Shqiptare, cili do të jetë kryepeshkopi i ardhshëm shqiptar, për ortodoksët shqiptar në Maqedoni, autoqefaliteti i Kishës Ortodokse Maqedonase dhe për një varg çështjesh të tjera, flet Mitropoliti i Korçës, Imzot Joan Pelushi, në bisedën që kemi realizuar në Ohër. Pelushi njëherësh ishte edhe pjesëmarrës i Konferencës për komunikime ndërmjet religjioneve dhe civilizimeve.

Koha: Imzot, a keni informacione për besimtarët ortodoksë shqiptarë që jetojnë në Maqedoni?
Pelushi: Unë kam informacione që vijnë nga dora e dytë, nuk janë nga kontakti im me ta. Kam dëgjuar dhe kam lexuar se ka shumë ortodoksë shqiptarë në Maqedoni, në zonën e Rekës, por kjo detyrë ju mbetet më tepër Ju. Ne mund të themi këtë gjë: Nëse ata e njohin veten si ortodoksë shqiptar jemi gati t'i ndihmojmë me sa mundemi për të ruajtur identitetin e tyre si fetar ashtu edhe identitetin e tyre kombëtar. Izolimi i gjatë e ka bërë të veten dhe ne nuk kemi kontakte me ta, por do të isha shumë i gëzuar nëse do të kisha kontakte me persona të tillë. Sepse gjithsecilit Zoti i ka dhënë një etni dhe besimin që ta zgjedhin ai vetë. Çdokush duhet të ruaj atë etni që i ka dhënë zoti, sepse po të ishte ndryshe Zoti do ta kishte bërë që të lindte si përkatës i etnisë tjetër.

Koha: Cilat janë raportet ndërmjet komuniteteve fetare në Shqipëri, a ka bashkëpunim konkret?
Pelushi: Raportet janë në disa nivele. Raporte institucionale, të cilat zhvillohen përmes vizitave të ndryshme, dërgimi i mesazheve, urimet, por edhe raportet personale nuk mungojnë. Mund të jap një shembull në Korçë. Unë jam Mitropoliti i Korçës dhe bashkëpunimin e mirë me Myftiun, ashtu edhe me Gjyshin e Korçës e kemi thelluar në miqësi personale. Shpesh herë dalim dhe pimë kafe bashkë dhe kështu duke na parë të gjithë njerëzit bashkë kemi bërë një predikim në vetvete sepse të qenit tonë bashkë tregon se nuk ka asnjë konflikt e asnjë problem. Ne kemi filluar edhe procese të tjera, siç është bërja e vizitës ndërmjet studentëve të teologjisë të besimeve të ndryshme dhe studentët e sotëm nesër do të jenë predikues fetar, në detyra të rëndësishme dhe kjo do të sjellë një bashkëpunim më të mirë.

Koha: Imzot Joani, kohëve të fundit në Shqipëri flitet dhe debatohet rreth asaj që njeriu i parë i Kishës Ortodokse Shqiptare të jetë shqiptar. Çka do të thoni lidhur me këtë?
Pelushi: Që udhëheqësi shpirtëror i KOSH-it të jetë shqiptar nuk vihet në dyshim nga askush. As nga brenda KOSH e as jashtë saj. Unë do të shtoja diçka, që për fatin tonë të keq pjesa më e madhe e atyre që përfshihen në të tilla debate janë njerëz që nuk kanë asnjë lidhje me Kishën. Kur them lidhje nuk mendoj në atë që të jenë anëtarë të Kishës, por që nuk kanë dhënë as kontributin më të vogël për të ndihmuar atë. Autoqefali do të thotë vetëqeverisje, kur një kishë menaxhon vetveten e saj. Kushti i parë që një kishë të jetë autoqefale është të qenit e pavarur nga ana financiare. Nëse e gjithë shoqëria, shteti shqiptar nuk do të ndihmojnë komunitetet fetare që të vetëfinancohen, që të kenë mundësinë për ta drejtuar vetveten do të jetë shumë vështirë që të arrihet një pavarësi reale. Që të arrihet pavarësia reale njerëzit duhet të jenë realisht të interesuar për ta ndihmuar. Për mua një atdhetar i vërtetë është ai që lulëzon vendin ku ai jeton e jo kush shanë më shumë komshinjtë e tij. Në këtë drejtim pa dyshim që udhëheqësit fetar duhet të jenë të vendit. Drejt kësaj po punohet edh brenda KOSH, por të përgatisësh një peshkop duhet së paku 20 vjet, ai duhet të jetë murg, e për të qenë murg duhet të kesh disa manastire, e mos të harrojmë se këto persona që flasin kanë mundësi t'i kthejnë manastiret e ato pengojnë kthimin e tyre.
Me gjithë këto vështirësi përsëri janë dorëzuar tre peshkopë vendas, nga të cilët unë jam më i vjetri. Kjo do të thotë se e ardhmja e Kishës do të shkojë në drejtimin e njerëzve që janë vendas për shumë arsye. Mund të shërbejnë edhe më mirë, sepse janë vendas, i njohin më mirë kushtet. Unë besoj se edhe kryepeshkopi i KOSH në këtë drejtim ka punuar sepse kontributi i tij ishte në një kohë të vështirë për çka ne e falënderojmë sepse gjithçka që ka bërë mbetet në kishë. Shkollat i kemi ndërtuar në Shqipëri, kleri që edukohet është i gjithë vendas, mësimet, predikimet, liturgjia të gjitha bëhen në gjuhën shqipe. Shkohet drejt kësaj që edhe kryepeshkopi të jetë vendas, por njerëzit që na kanë ndihmuar nuk duhet t'i shajmë, por duhet të jemi mirënjohës për ndihmën e dhënë sepse nuk ishte faji i të huajve që nuk mbeti asnjë klerik shqiptar, as nuk është faji i komshinjve që nuk pati asnjë peshkop shqiptar, sepse ishim ne që i prishëm dhe duhet të jemi ne ata që do t'i ndërtojmë. Na duhen njerëz me mëndje të kthjelltë dhe me zemër të pastër.

Koha: Një kohë keni qëndruar në Amerikë ku keni bashkëpunuar me pasardhësit e Fan Nolit. Çka do të thoni për qëndrimin Tuaj atje?
Pelushi: Disa vite kam qëndruar në Amerikë ku kam bërë edhe shkollë. Jo që kam takuar bashkëpunëtorë të Fan Nolit, por edhe bursa ime ishte nga Fondacioni që ka themeluar Fan Noli dhe që mban emrin e tij dhe që ka për qëllim të ndihmojë studentët shqiptar që për një kohë do të studionin për teologji. I pari që përfitova nga kjo isha unë. Realiteti në Amerikë paraqet një shumëllojshmëri. Me kalimin e brezave dashje apo pa dashje fillon një lloj asimilimi. Nuk është dhe nuk mund të jetë e njëjta gjë si kur ishte Imzot Noli peshkop, kur edhe mesheimi edhe gjithçka tjetër bëhej në gjuhën shqipe, sot kemi një realitet tjetër, por vlen për t'u theksuar dhe për t'u falënderuar që përsëri është ruajtur identiteti i tyre. Vazhdon një pjesë e mesheimit të bëhet në gjuhën shqipe, mesazhet e ndryshme jepen shqip, kishat shërbejnë edhe për ngjarje kombëtare dhe kulturore. Pa dyshim kisha atje ka një mision tjetër, por unë besoj se me valën e re të emigrantëve që shkuan tani nga Shqipëria ka filluar që edhe kisha të ushqehet edhe me klerikë. Bashkëpunimi i të njëjtës kishë, por në dy vende do të ndihmonte jashtëzakonisht.

Koha: Besoj se keni informacione për problemet me të cilat ballafaqohet Kisha Ortodokse Maqedonase (KOM) për autoqefalin e saj me Kishën Ortodokse të Serbisë (KOS). Cili është qëndrimi i KOSH lidhur me këtë çështje?
Pelushi: Ky është një problem i vjetër, kompleks ku janë përfshirë shumë faktorë. Qëndrimi i Kishës sonë ka qenë gjithmonë që edhe KOM të gjej zgjedhjen kanonike. Madje, edhe pse nuk jemi ndonjë kishë e madhe, kemi ndihmuar duke luajtur rolin e ndërmjetësit midis KOM dhe KOS për të arritur një mirëkuptim dhe zgjidhje. Është në të mirë të të gjithëve që të gjenden zgjidhje. Konfliktet e ndryshme nuk ndihmojnë askënd. Dhe, padyshim problemet nuk janë vetëm fetare kanonike sepse përfshihen edhe probleme të ndryshme ngase besimtarët janë pjesë e një populli i cili ka edhe problemet e tij. Por, unë besoj, e drejt kësaj po shkohet dhe nuk do të kalojë shumë kohë e gjatë që edhe KOM të zërë vendin e saj ndërmjet të gjitha Kishave Ortodokse të Botës.

Koha: Çka do të thoni për Konferencën e Ohrit, ku u debatua për kontributin e besimeve dhe civilizimeve për paqen, respektin reciprok dhe bashkëjetesën.
Pelushi: Arsyeja që ne ishin në këtë konferencë të rëndësishme është sepse u debatua për rolin dhe kontributin e feve për paqen e botës. Pa një paqe ndërmjet komuniteteve fetare është shumë vështirë që të ketë një paqe në botë. Unë besoj se vetë pjesëmarrja nga fetë e ndryshme, nga shumë vende të botës sjell një kontribut sepse njohjet, diskutimet, njohja e tjetrit fillon dhe të mëson ty që edhe tjetri nuk ndryshon aq shumë nga ty. Kështu fillojmë dhe mësohemi që ta respektojmë tjetrin edhe si tjetër. Shpesh herë është si fatkeqësisë sepse ne kujtojmë se e respektojmë tjetrin, por ai tjetri është sikur ne dhe të respektosh tjetrin është një mësim i ngadaltë, por shumë i rëndësishëm për të pasur një bashkëjetesë. Duam apo nuk duam ne jetojmë të gjithë në të njëjtin planet dhe kemi përgjegjësinë për mbarëvajtjen e këtij planeti dhe të vetë komuniteteve të cilat nuk mund të jetojnë dot të izoluara. Bashkëpunimi kërkon mirëkuptim, mirëkuptimi kërkon një dialog, e kjo Konferencë ishte një dialog për të arritur atë që thamë më lart dhe mu për këtë vlerësoj Konferencën dhe organizatorët e saj.

Koha: Përfaqësues të katër komuniteteve fetare nga Shqipëria ishin në Konferencën e Ohrit. Thuhet se kjo është një begati. Pse?
Pelushi: Ne vazhdimisht e kemi përmendur këtë gjë, sepse besojmë se një kopshtë është shumë më i bukur kur ka pemë të ndryshme. Çdo komunitet mund të sjellë pasurinë dhe vlerat e tij dhe ne i kemi parë të tjerët si komplementar, si njerëz që mund të plotësojnë dhe jo si kundërshtarë. Kjo mbase ka sjellë që komunitetet e ndryshme fetare në Shqipëri të shikohen si një lloj pasurie për popullin shqiptar, por si çdo pasuri ka edhe problemin e saj që do të thotë si do të menaxhohet.
Nëse një pasuri menaxhohet për të mirën e një vendi ajo kthehet në bekim. Nëse ajo pasuri menaxhohet për të dëmtuar të tjerët ajo kthehet në një lloj dënimi. Ne shpresojmë që kjo situatë në Shqipëri, do të vazhdoj edhe në të ardhmen të shërbej për begatinë e gjithë vendit.

Koha: Cili është kontributi i KOSH për ruajtjen e kësaj fryme të bashkëpunimit?
Pelushi: Unë besoj se KOSH ka qenë një nga faktorët kryesor si për të mbajtur ashtu edhe për të zhvilluar këtë dialog pa mohuar edhe rolin e të gjitha komuniteteve të tjera. Ne nuk kemi qenë në garë se kush do të japë kontributin më të madh. Kontributi është i të gjithëve sepse nuk mund të arrihet një bashkëpunim dhe një bashkëjetesë paqësore nëse nuk do të kontribuojnë të gjithë. Kështu edhe KOSH ka dhënë kontributin e saj për ta ruajtur dhe zhvilluar këtë bashkëpunim ndërmjet komuniteteve fetare në Shqipëri?

Kryepeshkopi i Shqipërisë, vendas
"Me gjithë këto vështirësi përsëri janë dorëzuar tre peshkopë vendas, nga të cilët unë jam më i vjetri. Kjo do të thotë se e ardhmja e Kishës do të shkojë në drejtimin e njerëzve që janë vendas për shumë arsye. Mund të shërbejnë edhe më mirë, sepse janë vendas, i njohin më mirë kushtet. Unë besoj se edhe kryepeshkopi i KOSH në këtë drejtim ka punuar, sepse kontributi i tij ishte në një kohë të vështirë për çka ne e falënderojmë sepse gjithçka që ka bërë mbetet në kishë. Shkollat i kemi ndërtuar në Shqipëri, kleri që edukohet është i gjithë vendas, mësimet, predikimet, liturgjia të gjitha bëhen në gjuhën shqipe. Shkohet drejt kësaj që edhe kryepeshkopi të jetë vendas", thotë mitropoliti i Korçës, imzot Joan Pelushi.

Gazeta KOHA Maqedoni

[shejtani]

Shqiptarët ortodoks në Maqedoni
Histori, Komente, Letërsi 29 Korrik 2009

Dikur në Maqedoni numri i shqiptarëve ortodoks ishte shumë i madh. Tani shumica nga ta janë asimiluar, mirëpo gjurmët që kanë lënë këta shqiptar mbeten udhë rrëfyese për njohjen e historisë tonë në Maqedoni.

Sot numri i ortodoksëve shqiptarë është shumë i vogël. Por a do të thotë kjo se duhet të harohen veprat e të gjithë atyre shqiptarëve, që ende nuk dalin në drit? Historianët tanë nuk e kuptojn se pikërisht këtu gjinden argumentet më të forta historike për shqiptarët në Maqedoni. Të gjithë e dinë se cdo gjë ortodokse, sllavët dhe grekët gjithmon e paraqesin si të tyren, ndërsa ne, edhe pse argumentet janë në anën tonë gjithmon i anashkalojm këtë pjesë të historisë, duke e vlerësuar si histori e “kategorisë së dytë”.

Pjesa më e madhe e ortodoksëve shqiptar jetonin në rajonin e Rekës. Ishin të njohur si gurë-gdhendësit më të mirë në gjithë Ballkanin. Jugosllavët duke shfrytëzuar fejën si preteks filluan të bëjn veprimet e para për ta zhdukur këtë komunitet, fillimisht duke i ndryshuar shkollat shqipe në maqedone, ndërsa me vonë u morën edhe masa më të ashpra ndaj atyre që vazhdonin ta quanin vetën shqiptarë.

Numri i shqiptarëve ortodoks ishte diku reth 180 000 deri në 200 000. I përqëndruar kryesisht në rajonin e Rekës. Pas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore përbërja demografike e fshatrave të Rekës ishtë përafërsisht kjo. (këtu i keni në përqindje vetëm shqiptarët ortodoks, pasi që të gjitha këto katunde ishin etnikisht të pastra ose me shumicë shqiptare)

SENCA - 50%
VULLKAVIA - 50%
BELIçICA - 100%
NISTROVA - 50%
NIVISHTA - 20%
RIMNICA - 10%
ZHUZHNJA - 20%
VAU - 70%
BOGDI - 50%
VERBENI - 70%
KRAKARRNICA - 100%
KIçINICA - 100%
DUFI - 40%

Sllavët e shfrytëzuan shumë mirë fejën dhe mos interesimin e Kishës Autoqefale Shqitpare, si rezultat këta njerëz të gjithë u asimiluan. Ky mos funksionim i kishës shqiptare na ka kushtuar shtrejt dhe do të vazhdoj të na kushtoj. I kushton shqiptarëve në Maqedoni dhe po i kushton Kosovës.

Se cfarë ka ndodh në të vërtet? Si është tentu të asimilohen këta njerëz më së miri e ilustron Josif Bageri në poezitë e tija (libri “Reka, Vendi Im”). Prandaj shumë ngrohtësisht po e këshillojë këtë libër për të gjithë shqiptarët.



Reka vendi imë

Rekë, o zembra e Shqypnis!
Ti je vendi i trimnis.
Ndon se je kodra e vrima, -
Besa ti ke rrit shum trima:
Burra t’fort e të moshëm
Dhe në korp shum të boshëm.
Shum të pasun tregëtar,
Po s’kan zon udhën e mbar!…
Ti na ke njerëz të msuet,-
Mjëkës dhe shum të mbaruet,
Po prej ktynej s’kan guxue:
Për Shqypnin doj send me shkrue!…
Kurkush, ah, s’e rroki pendën,
As’ që për gjuhën përmendën,
Po më zgjodhe mua të ngratin,
Që ta trembi dhe lugatin!…
Me të imen mituni –
Pa sos doj msim për habi.
Kështu nisa besa-bes –
Un të shkruej me t’madhe shpres;

Për me cgjum ah; bijt e tu!…
Libra shqyp ata me shkru.
Kështy Rekë, ti t’a dish
Dhe si ke kjon të mos rrish
Po kqyr e na gjëj doj trim,
Se ti je ah, vendi im.
Ti nuk je i tjetër kujë!
Endrra, pralla, mos më thujë;
Përvec shqypen tjetër s’di,
Se kërthinës je n’Shqypni

Marrë nga përmbledhja “ Kopsht Malsori” Sofje 1910, Josif Bageri



Reka e Dibrës dhe rronjësit e sajë

Tetëmbëdhjet copë
Katunde ka në Rekë,
Po gjindja e ksajë-
Jon gjyku për fjekë.

Kta kështu po rrojn:
Gjith në mundime
Dhe n’ gurbet kta shkojn,
Të kërkojn fitime.

Kta po mundohen
Gjith nja në gurbet,
Po edhe s’kujtohen, -
s’mendja i vret.

Kta shkojn në Stamboll
E në Bullgari. -
Disa n’Anadoll
Dhe në Rumani…

Kështy kta verojn:
Pes a gjasht vjet, -
Mbastaj menxi shkojn,
Në vendin e vet

Ata c’mundin t’kthehen –
Në shtëpi të vet:
Në shtres këta ndehen!…
Se kan kjon n’gurbet

Kështu ven dhe vin
Po vendin e vet-
Kaq te pasunin…
T’ngratët e lon shkret!

Mbastaj gjthë kta arë,
Kopshta e vënesht:
S’i mbielln me farë…
Për me korr në vjesht.

Ashtu rrin kta shkret
Dhe kan bi me firë!…
Ama rri e shkret,
Se shkon atë e birë.

Ka disa shkake, -
Që spunojn kta arë,
Se jon mbyt në gjake!
Dyke vra kusarë

Kusarët s’kan lon
Në Rek bagëti!…
Kur u marrën gjon –
U vin njer më shpi!…

Rekasit e mjerë…
S’mundin t’rrojn në Rek,
Se kusar përherë
U vin m’dark e drek!…

Kta gjith nja ikin!
N’vise t’huja shkojn, -
Por si molla pikin.
Se n’Rek s’mundin t’rrojnë.

Shum Rekas jon ngrit-
Me gjith gjën dhe fmi,
Kan shku n’Rumani
Dhe në Bullgari.

E harruen Rekën
Dhe emnin shqyptar!…
Tani ma shum hekën,
Po quhen bullgar…

Metëvërtet dhe uni –
Rroj në Bullgari
Po gjith nja mendjen –
E kom për shqypni!…

Kujtoni o Rekas
Për vendin e vet;
Kujtoni për gjuhën
Se kurkush s’u nget.

Cgjumi ju pre gjumit
Rond që u ka zon
Dhe filloni gjuhën
Amtare me nxon.

Marrë nga përmbledhja “ Kopsht Malsori” , Josif Bageri

Poezi shumë të bukura që pasqyrojn situatën në të cilën ndohdeshin Rekanasit gjatë periudhës të Rilindjes Kombëtare.

rruga02.shqipo.com/2009/07/29/shqiptaret-ortodoks-ne-maqedoni/

I already posted it but that's the complete article.

[shejtani]

Ku janë shqiptarët ortodoksë të Maqedonisë?


Nga Prof.dr. Uran Asllani

Deri në shpalljen e Pavarësisë Kombëtare, trevat të banuara me shqiptarë ishin brenda juridiksionit të katër vilajeteve. Ato ishin: Vilajeti i Kosovës me katër sanxhakë (prefektura), Prishtina; Jenipazari, Shkupi dhe Peja, që banoheshin dhe banohen nga shqiptarë të besimit myslimanë dhe katolikë; Vilajeti i Manastirit me katër sanxhakë: Manastirin, Dibrën, Korçën dhe Kolonjën, që banohej dhe banohet nga shqiptarë të besimit myslimanë e ortodokse; Vilajeti i Shkodrës me dy sanxhakë, atë Shkodrës dhe atë të Durrësit, që banohej dhe banohet nga shqiptarë të besimit myslimanë, katolikë dhe pakicë ortodokse dhe së fundi Vilajeti i Janinës, me pesë sanxhakë: Janina; Gjirokastër; Berati, Leskovik; Preveza, që banohej nga myslimane dhe nga ortodoksë shqiptarë. Lidhur me objektin e shkrimit do të përqendrohemi në përbërjen demografike të Vilajetit të Manastirit. Në ketë vilajet bënin pjesë dy sanxhakët, ai i Korçës dhe ai i Kolonjës, përbërjen demografike të popullsinë të këtyre prefekturave, ne shqiptarët e Shqipërisë i njohim mirë, ajo janë myslimane dhe ortodokse Përbërja e popullsisë shqiptare të dy sanxhakëve të tjera është ende e panjohur dhe veçanërisht në atë sanxhak që gjendet në kufirin administrativ-shtetëror, në sanxhakun (prefekturën) e Dibrës. Asokohe sanxhaku i Dibrës përfshinte pesë kaza, të cilat ishin:
Dibra e epërme; Dibra e poshtme; Reka; Elbasani dhe Mati. Dihet se në Elbasan ka myslimanë dhe ortodoksë dhe se në Mat ka vetëm myslimanë, por deri tani nuk kemi ditur se edhe në sanxhakun e Dibrës paska pasur, përveç myslimanëve dhe ortodoksë shqiptarë. Këtë fakt, personalisht, e kam marrë vesh nga hulumtimet që kam kryer në shtypin e hershëm të Rilindjes Kombëtare, me rastin e kërkimeve për jetën dhe veprimtarinë e Kristo Luarasit në Bullgari e Rumani. Në sanxhakun e Dibrës, përveç Elbasanit dhe Matit janë të përfshira edhe kazatë e Dibrës së Sipërme, Dibrës së Poshtme si edhe kazaja e Rekës. Sipas kësaj ndarje administrative fshatrat shqipfolëse të Rekës,përfshiheshin në kazanë e Rekës. Është interesant fakti që ky sanxhak nuk asnjë nahije (qyteza) në ndryshim me sanxhakët e tjera tek të cila numri i tyre arrin deri në 19, siç është rasti i sanxhakut të Shkodrës.

rruga02.shqipo.com/category/histori/page/2/

Realiteti në Rekë
Komente 12 Korrik 2009

Nga Meniku

Kësaj radhe nuk do të mirrem me histori, por me realitetin që na rrethonë dhe me ate që mundët të bëhet për ta ndryshuar këtë realitet të dhimbshëm që ka kapluar Korabin, Radiken dhe të gjithë fashatrat e mbeturu viran (siç thonë rekalitë).
Se si vuajnë malet, prrockat, shkëbijtë dhe banoret e vetëm të këtyre aneve SHYPET (shqiponjat) do t`ju përshkruaj me një momentë real që përjetova në verë të vitit 2001 (menjëherë pas mbarimit të Luftes në Maqedoni).

Ishte verë e vitit 2001. Saktësishtë ishte java e fundit e Korrikut. Për ata që e njohin Gostivarin munden shumë lehtë të konstatojnë se çfar vape mundet të bëjë në Gostivar në këtë periudhë verore. Jo vetëm vapa, por Gostivari në fjalë për mua (edhe pse kamë shtëpinë që kamë ndërtuar me djersën dhe mundin timë personalë)nuk u bë dhe nuk ësht qyteti ku unë do të kisha ndjejtë rahatinë, gëzimin, çmalljen që ta dhuronë vendëlindja. Gostivari është qytet i bukur, i gjallë me frekuencë marramendëse, por për çudi unë e konsideroj edhe sot e kësaj dite si qyteti i PAZARIT. Për mua Gostivari është shëndruar në “QYTETIN E RRËMUJES”. Andaj edhe per ato pak ditë që jamë në pushimë, vetëm sa bëjë një pikë gjumë në Gostivarë dhe ditën e kalojë gjithnjë në Mavrovë, Derven, Strazimir ose bjeshkëve te Korabit. Shpeshë shkojë për peshkë (jo me shpresë se do të zë peshkë) për tu kënaqë me gurgullimen e ujit të kulluar të Radikes, me flladin e freskët të erës së Korabit dhe me ëndrrat e mia fëmijrore.

Në rrethanat që egzistonin aso kohe (menjëherë pas lufte, ishte shumë vështirë për mua të bindë dike nga shokët e mi që të më bëjë shoqëri në vëndin që kisha synuar. Me shumë përpjekje u bëmë 4 vetë. Në të hyrë Dervenit, mu dukë kësaj radhe se ujët e prrojit që vjen nga Tanushajt, Nivishta, Rimnica, Zhuzhja nuk gurgullonte si më parë. Për çudi nuk dëgjohej as cicërrima e zogjëve. Asnjë lëvizje, asnjë zë. Kjo qetësi sikur na e lidhi gojën të gjidhve dhe askush, as që provonte të hapë gojën. Kështu kaluan disa minuta gjersa unë i ftova të hipim në maqinë për të vazhduar rrugën për në Rimnicë. I zhytur në mendime,në anën e djathë vështronja nga dritaret e maqinës ujin e kaltert te prrojit ku vënde vënde përplasej me gurët që i kishin zënë rrugën dhe aty per aty mirrte gjyrë të bardhë dhe përsëri vazhdonte rrugen e tij të pafundë. Pasi e lamë veturen tek ishë s**torja në Rimnicë, vendosem të ecim rreth përrojtë dhe diku te Kisha e Grekajve të bëjmë një pauzë për të vazhduar pastaj për N^derpqasaj (gryka e prrojit te Tanushajve). Dy nga bashkëshoqëruesit e mij gjuanin peshkë gjersa une dhe personi i katërt, të ngarkuar me strajca krahu, ecnjim ngadalë pas tyre. Shkurtë perpara se të dilnjim te Kisha e Grekajve, njeri nga peshkataret rrëshqiti dhe ra i tëri në ujë duke e lagur çdo petkë të trupit. Duke ecur në krahë të prrojit që nga të dya anët ishte mbuluar me degët e lajthive, vërrinjëve dhe kaçubabe as që kishim mundësin të vërejmë se ishte vrënjtur dhe mbi gjethet e drunjëve të lloj-llojshëm dëgjuam përplasjen e pikave të shiut me ta. Shpejtë u vendosem te baçilla e Muratit (te Kisha e Grekajve) dhe më që binte shi dhe kolegu ynë i bërë lloç duhej ti thajë teshat ndezëm një zjarrë.Ishte ky një shi vere, i rrëmbyer por i shkurtë. Më qe nga shiu u turbullua uji, dy nga shokët tonë shpejtuan të vazhdojnë gjuajtjen e peshqeve, me që sipas teorisë së tyre, pas shiut u paskan kapur peshqtë më mirë. Në momentë ngelem unë dhe shoku i zhveshur gati se lakuriqë, me që teshat i kishte shtrirë rreth zjarrit për tu terrë,duke biseduar dhe bërë shaka. Tymi i zjarrit çoheshte lartë duke u përzier me avullin që ngriheshte rrëmbyeshëm nga toka e nxehur nga dielli verorë. Pa pritmas, biseden tonë të qetë e prishi një fishëllimë që nuk i ngjate fishkëllimës së ndonjë personi. Që të dy u çuam nga vëndi duke provuar të orjentohemi se, vallë nga vjenë kjo fishëllimë jo e zakonshme. Diku lartë mbi kokat tona fluturonjin në rrethë tri shqiponja duke fishkëlluar njëra pas tjetrës. Unë dhe shoku kishim çuar kokat nga qielli dhe vërenjim me kureshtje këtë skenë të jozakonshme. Pas ca kohe une dhe shoku imë u afruam rreth zjarrit dhe gjersa shoku imë kthente teshat e lagura nga njëra anë në tjetrën undë kisha përqëndruar shikimin në dallgët e ujit të prrojit që rrjedhte vetëm disa hapa pranë neshë. Ishte ky shiqim i shprazët, pasi që medimet e mia iken vërdallë duke u përpjekur të lidhë skenen e shqiponjave me gjendejen e mjerueshme të kësaj gryke. Për mua kjo ishte një skenë që nuk do të më dalë nga mendja deri në frymen e fundit. Mesazhi i shqiponjave ishte për mua shumë i qartë. Fishëllima e tyri më theri në zemër. Më dogji shpirtin dhe ma thau pështymën në gojë. Kurrë në jetën time më parë nuk pata rënë në një dëshprim të mbushur me mllef, nostalgji dhe urrejtje ndaj vetëvetës dhe të gjithë atyre njerëzve që iken duke lënë pasë Male, kodra, pyje, lumej, ara e livadhe, bjeshkë dhe shkrepa të rënkojnë së bashku me këta tri shqiponja që duke ndjerë prezencen e njerëzve fluturuan mbi kokat tona që të thonë; “o të pa ftyrë, o virana qe shkelni gjith skajet e botes, o të pashpirtë; si mundët të na lini kështu të vetmuara?!”

rruga02.shqipo.com/2009/07/12/realiteti-i-rekes/

Several Albanian toponyms ion the region: Binaj, Grekaj, Tanushaj (Tanuše), Va. Maybe Kishevica (Kiševica), Duf, Niçpur (Ničpur)

Kisevica is south-slavic, means "Little rain", Reka is a slavic word it means river

[ILIRI I MADH]

Those dresses are typical bulgarian dresses that u posted up...

I know a couple of orthodox albanians in manastir the grandsons of Gjergj Qiriazi who was present in the making of the albanian alphabet and the committee for the freeing of albania and they dont speak albanian but still know that they are with albanian origin, his name is Risto Qirijazovski he worked for my dad for a while.

And when we used to do Ashure (a bektashi thing) we used to deliver to their house too which is interesting.